"McDonaldisering. Je ziet het steeds meer in de autobranche. Vooral in de wereld van de carwash, maar ook bij garagebedrijven en tankstations. Volgens mijn verwachting is die groei er nog niet uit." Aan het woord is Ir. Grootveld, naamgever van het gelijknamige architecten- en adviesbureau. Zijn specialisme richt zich onder meer op de autobranche. Juist die door Grootveld gesignaleerde trend is een potentiële concurrent voor zijn bedrijf Ir. Grootveld Architekt + Adviseur: "Als ondernemer stap je naar een leverancier en die laat je het bedrijf naar de richtlijnen van het concept inrichten. Je betaalt de rekening en kunt aan de slag. Turn key dus, met andere woorden. De leverancier neemt een hoop rompslomp op zich, waar je je als ondernemer niet meer druk om hoeft te maken. Toch bestaat dan vaak niet de volledige vrijheid om een bedrijfspand neer te zetten dat in jouw persoonlijke situatie het beste rendement oplevert. Het neemt een hoop keuzes uit handen. Tegelijkertijd dus ook een hoop mogelijkheden. Ik vind dat jammer. Wil je optimaal gebruik maken van de persoonlijke situatie en de locatie ter plekke, dan zul je zelf aan de slag moeten." Het is duidelijk dat Grootveld dus niet honderd procent voor turn key-oplossingen is. Heeft dit niet alles te maken met de concurrentie voor zijn bedrijf? "Als je bij een aannemer de opdracht voor een turn key project geeft, dan ben je dus gebonden aan diens plan. Als je zelf keuzes maakt, kun je de beste elementen van verschillende aannemers combineren."

Onafhankelijk

In de visie van Grootveld is het wijsheid eerst te kijken wat de wensen en eisen zijn: "Pas dan kun je bepalen welke producten van welke leverancier het beste bij je passen. Er is geen beste, het is een persoonlijke afweging." Grootveld zelf fungeert daarbij graag als onafhankelijk adviseur: "als goede gesprekspartner met aannemers c.q. leveranciers." Het is niet zo dat het bureau met vaste combinaties werkt: "De keuze is aan de klant. Mijn geloofwaardigheid is weg, als ik een bepaald product zou aanprijzen, terwijl ik er zelf beter van wordt." De nadruk van Grootveld's werkzaamheden ligt dan ook op het adviseurschap. Zo afficheert hij zich ook liever dan met het predikaat 'architect'. Die laatste term heeft toch een zeker imago, net als advocaten en notarissen. Bij die term lijkt een zeker prijskaartje te moeten horen. Grootveld herkent dit ook: "Juist daarom ligt de nadruk op de adviesfunctie. Klanten kunnen vrijblijvend advies krijgen en als ze daarmee naar een concurrent willen is dat ook prima. Doordat ik behalve mijn functie als architect en adviseur ook een stedenbouwkundige achtergrond heb, kun je een breder advies geven. Je bent bekend met de taal van gemeentelijke instanties, zoals Welstandscommissies, en andere overheden. Je kunt de wensen van de klant vertalen naar de stedenbouwkundige eisen van de overheden. Dit voorkomt het steeds weer moeten aanpassen van gepresenteerde plannen. Doorgaans komen mensen pas als ze er zelf niet meer uitkomen en dat is jammer. Dan zijn de oplossingen ingewikkelder en veel duurder."

Opties

In de meest ideale situatie komt de klant, volgens Grootveld, nog voordat er belangrijke beslissingen genomen zijn een advies inwinnen. "Op het moment dat een klant bijvoorbeeld met de planning voor nieuwbouw van zijn garagebedrijf aan de slag gaat, kan hij al langs komen. Dan liggen er bijvoorbeeld drie locaties waaruit hij kan kiezen. Soms blijkt de voorkeur van de klant uit te gaan naar het minst gunstige terrein. Doordat nog geen contract getekend is, zijn alle opties nog wel open." Vaak komt de klant pas in een later stadium, dus wanneer de grond al aangekocht is en ook andere verbintenissen al zijn aangegaan: "Te vaak blijken dan bijvoorbeeld niet alle wensen meer in te vullen. Met als gevolg dat een benzinepomp moet afvallen of dat er voor een wasstraat geen ruimte meer is. De aangekochte grond blijkt dan al ingedeeld te zijn door de ingehuurde aannemer. Samen komen ze niet meer uit bepaalde ontstane problemen of blijken ze niet te kunnen voldoen aan bijvoorbeeld de eisen van een gemeentelijke welstandscommissie. Een advies in zo'n laat stadium betekent bijna automatisch dat er drastische en dus dure wijzigingen doorgevoerd moeten worden." De overweging om het toch eerst zelf te proberen, is volgens Grootveld doorgaans gebaseerd op een financiële basis: "Mensen willen liever wat geld besparen. Zoals gezegd, architecten hebben een zeker imago wat betreft prijs. Helaas betekent dit vaak wel dat de eindrekening vaak vele malen duurder uitvalt, terwijl de zogenoemde besparing verhoudingsgewijs veel kleiner is." Sinds Grootveld in 1985 zijn eigen bureau oprichtte onder de toenmalige naam Grootveld Breddels Architecten - de huidige naam Grootveld Architect + adviseur geldt sinds de afgelopen jaarwisseling - is het bedrijf betrokken bij de planning voor tankstations, garagebedrijven en carwash. "Om het bestaansrecht van het bureau te waarborgen", zo heet het in de presentatie op het Internet. Vooral in de regelmatig terugkerende samenwerking met grote benzinemaatschappijen zoals Fina Nederland, Avia Coöperatie en De Haan Minerale Oliën ontstond een schat aan branche-ervaring.

Specialisme

Dealer- en autoservicebedrijven, tankstations, car- en truckwash. Het zijn slechts enkele van de specialisaties van Grootveld's adviesbureau. Dit specialisme is een gevolg van de jarenlange ervaring die Grootveld opdeed: "Het is een kleine wereld. Als je iets doet, wordt dat gauw bekend. Zowel positief als negatief. Als je een paar opdrachten niet naar wens afrondt, droogt het aantal opdrachten snel op." Een deel van de opgebouwde ervaring, kreeg Grootveld tijdens zijn vele opdrachten voor tankstations en alle mogelijke combinaties, zoals met car- en truckwash. Deze kennis is gaandeweg uitgebreid met projecten voor bijvoorbeeld dealerbedrijven. Dit betekent veelal een uitgebreidere combinatie van autoverkoop en -onderhoud met schadeherstel, wassen en tanken. Juist bij dergelijke projecten komen na de eerste plannen pas de moeilijkheden bovendrijven. Dan blijkt er ineens toch te weinig parkeerruimte, of blijkt de routing van de carwash niet de optimale bezettingsgraad te kunnen opleveren. "Juist zo'n gegeven kan een gevoelige klap opleveren. Je kiest immers een roll-over of een wasstraat met het oog op een bepaalde bezettingsgraad. Opeens blijkt dan dat de bereikte bezettingsgraad flink lager uitpakt en dan is de gekozen machine te duur."

Visie

Dankzij de opgebouwde ervaring krijgt Grootveld een bijzondere blik op de branche. Aan de ene kant die van een buitenstaander (als architect c.q. adviseur) en aan de andere kant die van een insider. Wellicht dus een frissere blik op de branche dan iemand die zich alleen met de autowereld bezighoudt. Juist deze combinatie kan een nieuwsgierig makende visie opleveren. Grootveld verwacht vooral de opkomst van concepten in de wasbranche: "Iedereen sluit zich bij elkaar aan en juist de groep van de kleine onafhankelijke ondernemers wordt kleiner en kleiner. Ik vind dat toch een McDonaldisering van onze cultuur. Uiteindelijk kan het ten koste gaan van de individualiteit. Door die ondersteuning van grote ketens, is veel begeleiding en ondersteuning, zowel productmatig als in technische zin. Een zelfstandige ondernemer die goede adviezen inwint, blijft onafhankelijk en behoudt dus meer vrijheid ten opzichte van de grote ketens." Afgezien van deze trend tot het samengaan van onafhankelijke bedrijven onder één noemer, signaleert Grootveld zeker een groeiende wasbranche, die bovendien een professioneler karakter krijgt. "Natuurlijk is milieu in dit verhaal een belangrijk argument voor de komst van meer en meer gezamenlijke wasplaatsen. Vooral de gemakzucht van de autorijder speelt een grote rol bij de keuze voor het laten wassen van de auto. Het is veel makkelijker om na het tanken even je auto te laten wassen. Regelmatig ben ik bezig met het uitwerken van een idee, waarbij de pomp en de wasstraat allebei even goed in de routing liggen. De klant kan dan kiezen: was ik eerst of tank ik eerst. Juist zo'n combinatie speelt in op de groeiende gemakzucht."

Gemakzucht

In het verlengde hiervan ligt de groei van het aantal doe-het-zelfboxen: "Ook hier zijn er natuurlijk milieubewuste klanten die graag van deze optie gebruik maken. Toch zijn het ook vooral mensen die kiezen voor het gemak: geen tuinslang hoeven uitrollen, maar gewoon geld inwerpen en kunnen wassen." De professionalisering die Grootveld aanhaalt ziet hij vooral in de manier van aanpak bij bedrijven: "Vroeger heerste er bij sommige bedrijven nog wel de houding: dat autowassen doen we er even bij. Dat is nu wel weg en heeft plaatsgemaakt voor een nieuw bewustzijn. Het wassen ziet men veel meer als een service naar de klant, die versterkend kan werken naar de andere elementen van het bedrijf. Mensen die komen om te wassen, kun je ook met het aanbieden van andere diensten aan je bedrijf verbinden. Dan krijg je een klant die ook voor een tank benzine of voor onderhoud bij jouw bedrijf komt. Die aanvulling wordt steeds beter benut, ook in de manier van indelen en bebouwen van de grond." Ook de glazen paleizen die dealers uit de grond stampen, zijn Grootveld opgevallen: "Als architect kun je daar maar een beperkte invulling aangeven. Je zit immers met de eisen die een gemeentelijke Welstandscommissie stelt en de eisen van bijvoorbeeld een importeur of een benzinemaatschappij. Toch zijn dergelijke strijdige belangen veelal de manier om tot creatieve oplossingen te komen. Wat die glazen paleizen betreft, is dat natuurlijk sterk afhankelijk van de merkbeleving. Bepaalde merken zijn gevoeliger voor die luxe-uitstraling, terwijl die bij de klanten van een ander merk juist als negatief wordt ervaren. Immers, wie betaalt het? Voor beide geldt natuurlijk dat het gebouw en de grond eromheen er moet getuigen van een professionele en deskundige opzet. Of het gebouw een luxe of eenvoudige uitstraling moet krijgen is in die zin niet van belang: in beide gevallen geldt de noodzaak van een professionele aanpak." Deze persoonlijke betrokkenheid heeft Grootveld ook bij het wel en wee van de door hem getekende panden: "Het doet soms wel pijn om te zien hoe bijvoorbeeld reclametoevoegingen of graffiti het aangezicht van een ontwerp kunnen verstoren."